|
|
A' DAN Z' YE SAÇ BAKIMI
Saç Temizliği ve Bakımı
Saçlar da baş derisinde bulunan kıl köklerinden uzayarak büyüyen
kıllardır. Kıl köklerindeki bezlerden salgılanan maddeler yağlı
yapıdadır.
Sağlıklı saçlara sahip olmak için düzenli biçimde yıkanmak
gerekmektedir. Saçların fırçalanması dökülen saçlar, kir ve tozları
uzaklaştırıcı işlev görmektedir. Normal bir saçın haftada en az bir ya
da iki kez yıkanması gerekmektedir. Yağlı saçlar ise daha sık
yıkanmalıdır. Saçlar temiz su ile iyice durulandıktan sonra kurutulmadan
önce nazik bir biçimde taranmalıdır.
Saçların kurulanmasında yumuşak bir havlu kullanılmalıdır. Kurulama
işlemi de yumuşak olmalıdır. Eğer sert bir havlu kullanılır ya da çok
şiddetli ovulursa saçların uçları çatallanabilir. Saçlar elektrikli
kurutucularla kurutulabilir. Ancak kurutucunun saça çok yakın
tutulmaması gerekmektedir. Bu durumda saçlı deri ve saçlar fazla
sıcaktan olumsuz etkilenebilirler.
Saçların yıkanması için kullanılan sabunların ve şampuanların esasını
kolay çözünebilir özellikteki yağ eritici bir madde oluşturur.
Şampuanlara ayrıca koku, renk ve yoğunlaştırıcı maddeler eklenir. Bu ek
maddeler saçlı deride tahrişe yol açabilirler. Piyasada bulunan
şampuanlarda kullanılan bazı maddeler alerjik reaksiyonlara neden
olabilir. Bu nedenle şampuan seçiminde, niteliği bilinmeyen maddelerden
kaçınılmalıdır.
Saç diplerinde kepek varsa, sık sık çok sıcak olmayan su ve sabunla
yıkamak yararlı olabilir. Saçlar bol su ile iyice durulandıktan sonra da
kepeklenme önlenemiyorsa bir sağlık kuruluşuna danışılmalıdır. Hekim
önerisi dışında saçlar için yararlı olduğu ileri sürülen maddeler
güvenli olmayabilirler.
Saç temizliğinde kişisel olarak kullanılan fırça ve taraklar sık
aralıklarla sıcak sabunlu su ile yıkanmalı ve durulanmalıdır. Sağlık
yararı dışında saçların temizlik ve düzeni, insanlar arasındaki
ilişkilerde ve kendini iyi hissetmede etkisi olan olumlu dış görünüş
açısından da önemlidir.
Saç problemleri
Her insanın başında 100-150.000 saç bulunur. Sarışınlarda daha çok saç
bulunur. Sarışın saçlar daha ince iken siyah saçlar sarışın saçlara göre
daha kalıncadır. Saçlar ayda ortalama 1 sm büyür. Bir saç kılının
kalınlığı 0,07 mm olup, 10 sm uzunluğundaki bir kıl 0,7 mg ağırlıktadır.
Bütün saçların ağırlığı 10 sm olsa toplam saçların ağırlığı 1 kg gelir.
Saçları oluşturan kılların her biri birkaç tabakadan oluşur.
Kılın dış yüzeyi köknar kozalağının dış yüzeyindeki pul gibi kabuklara
benzer pullardan oluşur. Her kılın etrafı pul gibi tabakalardan oluşur
ve buna curticuda denir. Kılın ortasında 5 µm (mikrometre) kalınlığında
100 µm uzunluğunda ve iğ şeklindeki hücrelerden oluşur ve hücreler
arasında lipo-proteinler b ulunur.
Saç dökülmesi
Günde ortalama 100 tane saç kılının dökülmesi normaldir. Şayet saçlar
sıksa, saçı seyrelenler için ise günde 100 saç kılının dökülmesi normal
değildir. Saç köklerinin % 85''i aktifse bu normaldir. Saçların
kalınlığı da kişiden kişiye değişir. Siyak saçlıların saçları kalınken,
sarı saçlıların saçları daha incedir. Saç dökülmesinin erken teşhisi çok
çok önemlidir, böylece buna karşı tedbirler alınabilir.
Saç transplantasyonu
Günümüzde saç transplantasyonu, yani saç ektirme normal bir durum olmaya
başlamıştır. Saç ektirenlerin derilerinde bir hissisizlik ve banyodan
sonra yanma gibi anormal duygular olmaktadır. Bu nedenle saç
transplantasyonu yaptıranların çoğu bunu yaptırdıklarına pişman
olmaktadırlar. Saçların dolu ve gür olması kişiyi genç ve güçlü
göstermekte, bu nedenle saçları dökülenler bu probleme çeşitli çözümler
aramaktadırlar. Şimdilik saç ektirmek birçok problemi de beraberinde
getirmektedir.
Saçları tarama ve kurutma
Tarak ve fırçalar çok önemlidir, metal taraklar keskinse kılın dış
yüzeyini tahrip eder. Bu nedenle doğru tarak ve fırça seçmek önemlidir.
Doğal fırçalar saçların tahrip olmasını önler. Saçları kuruturken önce
havlu ile iyice kurulanmalı ve çok kuvvetli olmayan bir ayarda saç
kurutma makinası ile saçlar kurutulur. Saçları yıkadıktan sonra aşırı
sıcağa karşı doğal losyonlar kullanılır. Saçlar düğümlenince zorlamamak
gerekir ve bir miktar losyonla çok kolay taranır.
Saçları boyama, gölgeleme ve meçlemek
Saçları boyatma, gölge yaptırma veya meçlemenin çeşitli devreleri
vardır.
1. Devre Boyama: Yıkanabilen hafif boyama, buna gölge''de denir. Bu
metot, yeni saç boyasını denemek için idealdir, çünkü boya sadece kılın
dış yüzeyindeki pulsu deriye yapışır. Gölge saçın ana yapısını bozmaz ve
ancak üç yıkamaya kadar dayanabilir. Gölge saçtaki beyazları örtmez.
2. Devre Boyama: Buna yoğun boyama veya yoğun gölgelemede denir. Bu
boyar madde boyamadan önce karıştırılır ve saçlara sürülür. Buradaki
boyama yıkanınca çıkmaz ve yavaş yavaş soluklaşır. Bu boya maddesine
hidrojen peroksit (oksijenli su) katılabilir ve buda saçları hafif açık
renkli yapar. Bu renk saçın kendi doğal rengini örter ve saça yeni bir
görünüm verir..
3. Devre Boyama: Bu metoda kolerasyon denir ve bu boyamada boya saçta
kalır. Onu yıkamakla çıkarmak mümkün değildir. Bu boya genellikle
oksitleyici madde olan hidrojen peroksit içerir. Buda saç pegmanları
tahrip ederek yerine geçer. Kolarasyona amonyak da içirir . Bu amonyak
saçların dış yüzeyindeki pulumsu deriden içeri girerek, burada saçın
yapısını bozar. Kolarasyonda saça özelikle iyi bakmak gerekir, aksi
halde saç kötüleşir ve kırılganlaşır.
Frisur, saç tuvaleti
Bayanların saçlarına verdikleri şekile frisur veya saç tuvaleti denir.
Günümüzde moda olan saç tipi omuzlara kadar uzanan parlak ve düz saç
şeklidir. Bu tür saç tuvaleti de özel bir bakım ister. Saçları
yıkadıktan sonra veya nemli saçlara rüzgarda dağılmaması için stiling
(jöle veya saç spray) sürülür ve taranır.
Saç kepeği
İnsan derisi sürekli yenilenir, sertleşen deri hücresi atılır ve yerine
yeni hücreler göreve başlar. Deri hücreleri 4 haftada bir yenilenir.
Şayet bazı faktörler bu hücre yenilenmesini hızlandırırsa ortaya kepek
çıkar. Kepek sayıları 1000''e varan baş derisi hücrelerinin birbirine
yapışması ile ortaya çıkar. Kepeğin saçlar ve gömlek üzerindeki görünümü
ise belidir
.
Kepeklenmenin sebepleri
Stres, hormon anormallikleri, yanlış beslenme, yanlış şampuan kullanma
vb. faktörlerdir. Birleşiminde izopropilalkol içeren şampuan, jöle (stiling)
ve saç spreyleri baş derisini kurutur. Böylece deri hücreleri aşırı
çoğalır ve kepek oluşur.
Kepek ve mantarlar
Baş derisinin kepeklenmesi mantarlar için, özelliklede maya mantarları
için ideal bir beslenme alanı oluşturur. Mantarların derinin üst
tabakasına yerleşmesi iltihaplanmaya sebep olur ve buda kaşıntıya,
kaşıntıda mantarlar daha geniş bir alana yayılır. Mantarların yayılması
stres, alkol kullanımı, beyaz unlu ve şekerli besinler nedeniyle immün
sistemi zayıflar. Böylece mikroplarla mücadele zorlaşır.
Kepeğe karşı kullanılan şampuanlar
Kepeğe karşı sürekli anti kepek şampuanı kullanmak iyi değildir, çünkü
anti kepek şampuanı mantar ve bakterileri öldürücü özel bir antiseptik
(mikropları öldürücü) içerir. Bu ise zamanla baş derisini tahriş eder.
Anti kepek şampuanları kepeği önlemez, sadece kaşıntıyı hafifletir. Öko-testin
Almanya''da yaptığı araştırmalarda bu tür şampuanların 30''a varan
zararlı madde içerdikleri tespit edilmiştir.
Bu nedenle en ideali Aloe Vera Esenz Jel, Tahitian Noni, ısırgan otu,
akhuş, biberiye ve jojoba gibi şifalı bitkilerden elde edilen şampuanlar
kullanılmalıdır. Anti kepek şampuanları en fazla 4 hafta
kullanılmalıdır, şayet herhangi bir düzelme görülmezse o zaman doktora
görünmek gerekir. Kafa derisi tahriş olmuşsa, uzun süre bebek şampuanı
kullanmak iyi gelir.
Kepeğe karşı tedbirler
1-) Saçları sıcak yıkama ve kurutma iyi değildir.
2-) Baş derisini kurutucu şampuan kulanılmamalıdır.
3-) Baş derisini sıcak şekilde tutacak şapka ve terlik
kullanılmamalıdır.
4-) Çok sert taranmamalı
5-) Yağlı besinlerden uzak durulmalı
6-) Tarak veya fırçayı her gün yıkamak gerekir.
7-) Siyah çay ve kahve yerine şifalı bitki çayları içilmelidir.
Saçların aklaşması
Saçların beyazlaşmasının sebebi melanin üretiminin yavaşlaması sonucu
ortaya çıkar. Melaninin azalması nedeniyle pigman oluşmaz. Pigman renk
verici maddedir. Melaninin azalması ile pigman yerine hava kesecikleri
(oksijen kesesi) oluşur, böylece saçlar beyazlaşır. Melanin azalmasının
sebebi ise vitamin-B kompleksinden biri veya bir kaçının azalması veya
yetersizliği nedeniyle olur. B-Vitamini yetersizliğinin sebebi ise
stres, depresyon, sinirlilik ve benzeri psikolojik rahatsızlıklar, beyaz
un mamülleri, aşırı şekerli besinler ve aşırı hayvansal besinleri
sayabiliriz.
Hayvansal besinler yağlanmaya neden olur ve buda vitaminlerin
absorbesini zorlaştırır. B-Vitamin yetersizliği önlenirse saçların
beyazlaşması da yavaşlıyabilir. Bazı iş adamları ve kadınları işlerine
aşırı konsantre olduklarından yani stresli yaşadıklarından saçların
beyazlaşması doğaldır.
Perma
Perma çok çeşitli şekillerde yapılmakta ve ayrıca çokta bakım
gerektirmektedir. Perma saçın iç yapısını bozar ve yeni bir yapı
oluşmasına sebep olur. Saçlar sağlam bağlanmaz ve iyi bakılmazsa
kırılgan ve küt bir şekil alır. Bu nedenle permayı yapan kişinin bilgi
ve becerisi çok önemlidir. Uzman olmayan kişiler tarafından yapılan
perma saçların kırılgan olmasına ve de uçlarının çatallaşarak
ayrılmasına sebep olur. Perma ve saç boyama aynı gün yapılması uygun
değildir. Perma ile boyama arasında bir haftalık bir zaman olması daha
uygundur.
Perma bakımı
1-) Saçları yıkadıktan sonra bakımı yapılır.
2-) Saçların haftada bir kür bakımı yapılmalı
3-) Doğru şampuan seçilmesi gerekir.
4-) Saçlar yıkandıktan sonra fırça ile taranmalı veya büyük dişli
tarakla taranmalıdır.
5-) Saçları kuruturken veya kıvırırken aşırı sıcak iyi gelmez, bunun
yerine hafif doğal jöle sürülebilir.
Saçın pulsu dış yüzeyi
Saçların dış yüzeyi köknar veya çam kozalağının dışındaki pullar gibi
pullardan oluşur. Yani her kılın dış yüzeyi pul pul tabakalardan oluşur
ve kılın içini örter ve korur. Aşırı sıcaklar,aşırı sıcak kurulama,
kimyasal ilaçlar kullanma, perma ve boyama gibi etkenlerden dolayı saçın
dış yüzeyini oluşturan pulsu tabaka tahrip olur. Böylece saçlar
parlaklığını kaybeder ve kırılgan bir hal alır.
Özelliklede yaz aylarında güneş ve deniz suyuna karşı korunmak gerekir.
Saçlara sürülen jöle veya saç sprey ile yatılmamalı, çünkü gece saçlar
kırılabilir. Akşamları saçlardaki jöle veya sprey taranmalı veya
yıkanmalıdır.
|
|